Jump to content

Луксембург

Тхыгъэр къыздрахар Уикипедиэ
Луксембург
лукс.-бз. Groussherzogtum Lëtzebuerg
фр-бз. Grand-Duché de Luxembourg
джэр-бз. Großherzogtum Luxemburg
Дэмыгъэ Луксембургым
Луксембургым и нып Луксембургым и дэмыгъэ

Кординатхэр: 49°49′00″ с. ш. 6°06′00″ в. д. / 49.816667° с. ш. 6.1° в. д. (G)

Гоуидзэр: «Mir wëlle bleiwe wat mir sinn»
Къэрал уэрэд: «Ons Hémécht» 
Щыхалъхьар 1815
Нэхъышъхьэбзэхэр луксембургыбзэ, фрэнджыбзэ, джэрмэныбзэ
Къалэ нэхъышъхьэр Луксембург
Къалэ нэхъ инхэр Луксембург
ӀэнатӀэ хабзэр пэштыхъэй
Премиер-министр Жан-Клод Юнкер
ШӀыпӀэр
• Псори
167-нэ дунем
2 586,4 км²
Къэралым и джылэр
• ЗэралъытэмкӀэ (2017)
Ӏувагъыр

590 667 цӀыху (170-нэ)
228 цӀыху/км²
ВКӀуП
  • КъыхэкӀыр (2008)
  • Зы цӀыхум къытехуэр

$56,950 млрд.  (98-нэ)
$117 231
Сомыр (Валутэр) Еуро (EUR, кодыр 978)
Интернет-доменхэр .lu, .eu
Телефон кодыр +352
Зэманыгъуэхэр +1
Луксембург Уикисурэтылъэм

Луксембург (лукс.-бз. Groussherzogtum Lëtzebuerg, фр-бз. Grand-Duché de Luxembourg, джэр-бз. Großherzogtum Luxemburg) — Еуропэм Къухьэпӏэ щыӏэ къэрал цӏыкӏу. Белгием ищхъэрэкӏи къухьэпӏэмкӏи, Франджым ипщэкӏи къухьэпӏэмкӏи, Джэрмэным къуэкӏыпӏэмкӏэ гъунэжщ. Хым хуэкӏуэркъым. Люксембург - дунейм къыщызэтена суверен герцогствэшхуэ закъуэщ.

Къалащхьэр — Люксембург къалэ.

Люксембург и инагъыр псори зэхэту 2586,4 километр мэхъу, Еуропэм щынэхъ цӏыкӏу дыдэ суверен къэралхэм ящыщ. Къалащхьэр Люксембургыр, Еуропэ политикэ-правовой центр нэхъыщхьэхэмрэ Еуропэ зэгуэтым и институтхэр здэщыӏэ щӏыпӏэхэмрэ ящыщ.

Люксембург Еуропэм и къэрал нэхъ цӏыкӏу дыдэхэм ящыщщ, ауэ щыхъукӏи, къэралым демографие зыужьыныгъэ зэпӏэзэрыт щыболъагъу, дунейпсо ӏэпхъуэшапхъуэмрэ хамэ къэрал гражданствэ зиӏэ цӏыхухэм я ӏыхьэ лъагэмрэ куэдкӏэ епхауэ. STATEC-м къызэритымкӏэ, 2025 гъэм щӏышылэм и 1-м цӏыху бжыгъэр мин 682 нэблагъэрт.

Люксембург щыпсэухэм я ухуэкӏэр хамэ къэрал къикӏахэм я ӏыхьэ лъагэ дыдэ. 2023 гъэм щӏышылэм и 1-м къэралым цӏыху 660 809-рэ щыпсэуа; абы щыгъуэми хамэ къэралхэм къахэкӏа Люксембург цӏыху гуп нэхъ инхэм хохьэ ЕС-м и къэралхэм (псом япэу, Португалым, Франджым, Италием, Белгием, Джэрмэным къикӏахэм) я цӏыхухэр

Фӏагъхэр: Еуропэм и къэрал нэхъ къулей дыдэхэм ящыщ, я псэукӏэр нэхъ лъагэ дыдэу. Люксембург къалэм ЕС-м и организацэ куэд щыӏэ. Фейдэ зыпылъ щытыкӏэхэмрэ офшор щӏыпӏэмрэ я фӏыгъэкӏэ къалащхьэм инвестицэ фонд 1000 — м нэблагъэ, банк 200-м щӏигъу щагъэува дунейм и сыт хуэдэ къалэми нэхърэ нэхъыбэ. Цӏыхухэм я хэхъуэр здынэсымкӏэ дунейм 4 — нэ увыпӏэр (2010 гъэм-зы цӏыхум доллар 128 806-рэ). Къэралым и ВВП-м и проценти 10-р гъущӏ пцӏий къыщӏэхынымкӏэ, жыррэ шыгунрэ къыщӏэгъэкӏынымкӏэ къызэрагъэпэщ.

Тӏасхъапӏэхэр: щӏыб щӏыхуэшхуэ. Дунейпсо партнерхэм папщӏэ ӏуэхутхьэбзэхэм къапэкӏуэ хэхъуэр ВВП-м и процент 65-рэ мэхъу, абы къэралыр нэгъуэщӏ къэралхэм щекӏуэкӏ зэхъуэкӏыныгъэхэм хуэлъэ ещӏ. Къэралыр рецессием хуэлъэ — 2008-2011 гъэхэм щыӏа кризисым хьэлъэ дыдэу къызэринэкӏа.

Экономикэм лъабжьэ хуэхъур, псом япэрауэ, ӏуэхутхьэбзэхэм я ӏэнатӏэ зызыужьар, финанс ӏэнатӏэри яхэту.