Аустриэ

Къыздихар Уикипедиэ
Мыбы кӀуэн: навигацэ, лъыхъуэн
Аустриэ
Republik Österreich
Flag of Austria.svg Дэмыгъэ Аустрэм
Аустрэм и нып Аустрэм и дэмыгъэ

Кординатхэр: 47°36′00″ с. ш. 13°47′00″ в. д. / 47.6° с. ш. 13.783333° в. д. (G)

EU-Austria.svg
Къэрал уэрэд: «Land der Berge, Land am Strome» (Макъ едэӀун (info))
Щыхалъхьар 1955 бадзэуэгъуэм и 24 (зэгуэт оккупациэм къыхэкӀа)
Нэхъышъхьэбзэхэр джэрмэныбзэ;[1]
Къалэ нэхъышъхьэр Венэ
Къалэ нэхъ инхэр Венэ, Грац, Линц
ӀэнатӀэ хабзэр Парламент республикэ
Президент
Канцлер
Хайнц Фишер
Вернер Файман
ШӀыпӀэр
• Псори
• % псым пӀэуэ иубыдыр
113-нэ дунем
83 871 км²
1,7
Къэралым и джылэр
• ЗэралъытэмкӀэ (2009)
Ӏувагъыр

8 356 707 цӀыху
99 цӀыху/км²
ВКӀуП
  • КъыхэкӀыр (2008)
  • Зы цӀыхум къытехуэр

$330 669 млрд  (34-нэ)
$39 887
Этнохоронимыр аустрэхэр, аустрэ
Валутэр Евро
Интернет-доменхэр .at, .eu
Зэманыгъуэхэр +1
  1. хэкухэм я бзэхэр: слоуэныбзэ (Каринтиэ), градищан-хоруатыбзэ, венгерыбзэ (Бургенланд)

Áустриэ (Áустриэ Респýбликэ; джэр-бз. Republik Österreich) — Курыт Еуропэм хэт къэрал, Еуропэ Зэгуэтым хэт. Къалэ нэхъышъхьэр — Венэ.

Хэкумэтхыр[гъэтэрэзын]

Къэралыр Еуропэм и кум хэт, И къэрал гъунэхэр ишъхъэрэм Джэрмэным, Чехым, Слоуакым ирокӀуэ, къуэкӀыпӀэм Венгрэм, ипшъэм Слоуэным, къуэхьэпӀэм Лихтэнштейм, Шуэцарым.

Климатыр курыту щыт, шӀыпӀэр къуэкӀэ-бгыкӀыу. ШӀыпӀу иубыдыр 83 871 км².

Джылэр[гъэтэрэзын]

Джылэ дэсым и 94% аустрэхэмрэ джэрмэнхэмрэ. ПэмыкӀ лъэпкъцӀыкӀуэгъу бжыгъэ нэхъыбэ зиӀэхэр: венгырхэр, чеххэр, слоуэнхэр, хоруатхэр. Джылу дэсу хъуар зэрыхъур (2009 гъэмкӀэ) 8.356.707 цӀыху.

Къэрал-политикэ хабзэхэр[гъэтэрэзын]

Аустрэр парламент республикэ. Иджырей конституциэ иӀэр 1920 гъэм хахара.

Къэралым и тхьэмадэр[гъэтэрэзын]

Къэралым и тхьэмаду тетыр Президент федерал, илэсихкӀэ хахыр.

ХабзэдэгъэкӀ ӀэнатӀэр[гъэтэрэзын]

ХабзэдэгъэкӀ ӀэнатӀэр палатитӀу щыт, Федералыр зэхуэс, Федералымрэ Лъэпкъ хасэхэмрэ хэтху.

Лэжьыгъэ ӀэнатӀэр[гъэтэрэзын]

Тхьэмадэгъуэм и нэхъышъхьэр Федерал канцлерыра.

АдминистрациэмкӀэ зэргуэчыр[гъэтэрэзын]

Аустрэр федерал республику щытхи администрациэмкӀэ шӀыпӀэ бгъууэ зэхокӀыр - Бургенланд, Каринтиэ, КӀагъ Аустрэ, Ипшъэ Аустрэ, Залцбург, Штириэ, Тирол, Форарлберг, Венэ.

Тхыдэр[гъэтэрэзын]

Иджырей Аустриэм и шӀыпӀэм цӀыхухэр итӀысхьэн щыкӀадзар иджыри ди лъэхъэнэм ипэм щыгъуэ.

Пэсырейм Аустриэр Урым империэм хэтат.

1156 гъэм Аустриэр Бовариэм къыхокӀыр шъхьэхуит герцогхэку хуэду.

1276 гъэм щыкӀэдзауэ къэралым шъхьэщытыр Габсбург лъэпкъыр.

1529-мрэ 1683-мрэ Уэсмэн империэм и дзэм Веныр яубыдын мурад яшъыр, ауэ къадэхъукъым.

1687 гъэм Аустриэм Венгриэр хагъыхьэ.

XVIII лъэхъэнэм Аустриэм и шӀыпӀэхэр куэду хохъуэ, Галициэмрэ Урымымрэ я къэралхэр иубыду.

1804-1867 гъэхэм Аустрэм империэ, 1867-1918 -хэм Аустрэ-Венгриэ.

1914 гъэм Аустрэ-Венгриэм зауэ ирет Сербиэм, абымкӀэ Япэрей дунейпсо зауэр иригъажьу. Зауэм темыкӀуа яуж къэралыр зэгохур иджырей гъунапкъэ иӀэмкӀэ.

1938 гъэм Джэрмэным хагъыхьэ (Аншлус). 1945 гъэм зэгуэт дзэхэм хут яшъри, къыхагъэкӀыжь.

1945-1955 гъэхэм зэгуэт дзэхэм я оккупациэм кӀэт. Хуитыныгъэр къыщиштэжьар 1955 гъэм, курыт статус иӀэгъыным ицӀэкӀэ.

Культурэр[гъэтэрэзын]

Экономикэр[гъэтэрэзын]

Ссылки[гъэтэрэзын]


и