Къэбэрдей-Балъкъэр

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ Кабардино-Балкарская Республика Къабарты-Малкъар Республика
Къэбэрдей-Балъкъэрым и нып Къэбэрдей-Балъкъэрым и дэмыгъэ
Къалэ нэхъышъхьэр	Налшык
И инагъыр - Псори - % псым иубыдыр	78-нэ 12 500 км² 0,2
Джылэр - Псори - Джылэм и Ӏувагъыр	60-нэ 893 697 цӀыху (2010) 71,5 цӀыху/км²
Федерал куейхэр	Ишъхъэрэ-Къаукъаз федерал куей
Эконом куейхэр	Ишъхъэрэ-Къаукъаз эконом куей
Нэхъышъхьэбзэр	адыгэбзэ, урысыбзэ, къэрэшей-балъкъэрыбзэ
Президент	Къанокъуэ Арсен Башир и къуэ
Премьер-министр	Меркулов Александр
УФ-м и къэралым и кодыр	07
Зэманыгъуэр	MSK (UTC+3)

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ (Къэбэрдей-Балъкъэр; ур-бз. Кабардино-Балкарская Республика; къэр.-балъкъ. Къабарты-Малкъар Республика) — Урысей Федерацэм хыхьэ республикэ.

Къэралыгъуэ щыхъуар — 1 фокӀадэ 1921 гъэм. Къэлащхьэр — Налшык.

Игъунапкъэхэр здырикӀуэ

Ставропол къэралым ипшъэлъэныкъуэмкӀэ, Ишъхъэрэ Осетиэм къуэкӀыпӀэлъэныкъуэмкэ, Курджым ипшъэлъэныкъуэмкӀэ, Къэрэшей-Шэрджэсым къухьэпӀэлъэныкъуэмкӀэ.

Хэкумэтхыр

Республикэр нэхъыбэу бгыщӀыналъэщ зытетыр, цӀыӀэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ щӀыр захуэщ.

ИпшъэрэмкӀэ зэгуэтукъуршиплӀ ирокӀуэхэ, Къаукъазышхуэм щыщу, ахэр: Меловой, Скалистэ, Боковой, Главнэ (иэ Водоразделнэ).

• ЛэгапӀэ нэхъ иныр: Ӏуащхьэмахуэ (5 642 м) Урысейми и Къаукъазми и нэхъ лэгапӀэ дыдэщ;
• ИкӀыхьагъ нэхъ иныр щӀыӀэпӀэмкӀэ уикӀыу хуэбапӀэмкӀэ укӀуэмэ: 167 км;
• ИкӀыхьагъ нэхъ иныр къуэкӀыпӀэмкӀэ уикӀыу къухьэпӀэмкӀэ укӀуэмэ: 123 км.

Псыхэр

• Тэрч (623 км)
• Балъкъ (216 км)
• Шэрэдж (131 км)
• Шэджэм (102 км)
• Аргудан
• Бэхъсэн (173 км)
• Къулъкъужын
• Лэскэн
• Урух
• Налшык
• Урван
• Кишпек

Гуэлхэр

• Гуэл ЩхъуантӀэхэр
• Тэмбукъан гуэл

Псыкъелъэхэр

• Шэджэм псыкъелъэхэр
• Медовые водопады

Тхыдэр

1922 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэр автоном област яшъа, 1936 гъэм АРСС хъуа. Къэралыгъуэ зауэшхуэм Къэбэрдей-Балъкъэрым зэхагъэхьауэ щыта 115-рей шу дивизиэ, и тхьэмаду Скороход А., Къаукъазым и зауэмрэ Сталинград зауэмрэ цӀэрыӀу къыхэкӀа. 1942 гъэм къэралым и нэхъыбэ шӀыпӀэр Налшыки хэту джэрмэныдзэм оккупациэм щиӀыгъа, 1943 гъэм и щӀышылэм зэрщыту советхэм я ӀэнатӀэм хэхьэжьа. 1944 балъкъэрхэр зэрырагъэкӀам шъхьэкӀэ къэралым Къэбэрдей АРСС траӀуэ, 1957 гъэм аргуэру Къэбэрдей-Балъкъэр АРСС мэхъужь. 1992 - Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэ мэхъу.

2008 гъэм Урысейм и Банкым тхыдэм теухуа ахъшэ къыдигъэкӀа, Къэбэрдей-Балъкъэрым теухуауэ

Жылэр

• ЦӀыху дэсыр — 894, 324 (1 щӀышылэм 2009)
• ЦӀыху дэсым иӀувагъыр — 71, 4 цӀыху/км² (2009)
• Къалэм щыщу — 56, 1 % (2009)

Лъэпкъ	Зэрыхъур 2002 гъэм, мин (*)
Адыгэхэр	502,3 (55,3 %)
Урысхэр	227,9 (25,1 %)
Балъкъэрхэр	107,3 (11,6 %)
Осетинхэр	9,8 (1,1 %)
Туркухэр	8,8
Украинхэр	7,6
Ермэлыхэр	5,3
Корейхэр	4,7
Мычгышхэр	4,2
Немыцэхэр	2,5
Цыджанхэр	2,4
Турку-месхетэхэр	2,3
Азэрбиджанхэр	2,3
Лакхэр	1,8
Курджыхэр	1,7
Къэрэшэйхэр	1,3
Ингушхэр	1,2
Урысыхухэр	1,2
Джуртхэр	1,1
къэгъэлъэгъуар 1000 фӀэкӀыу хъу лъэпкъхэра

Къалэхэр

Къалэ мин 10 фӀэкӀыу здыдэсхэр 1 щӀышылэмкӀэ 2009 гъэм

Налшык ехуха-269,2 Нартан 12,3 (2003) Прохладнэ ехуха-60,1 Шалушка 11,2 (2003) Бэхъсэн ехуха-37,3 Исламей 10,6 (2003) Нарткъалэ ехуха-33,4 Шэджэм ЕтӀуанэ 10,6 (2003) Майскэ дэкӀуея-27,3 Зейкъуэ 10,3 (2003) Тырныауз ехуха-20,1 Кенже 10,3 (2003) Тэрч дэкӀуея-19,8 Хасанья 10,2 (2003) Шэджэм дэкӀуея-18,3

АдминистрациэмкӀэ зэрыгуэшар

Куейхэр:	Къалэ нэхъышъхьэр:	320px
Бэхъсэн куей	Бэхъсэн
Дзэлыкъуэ куей	Дзэлыкъуэкъуажэ
Лэскэн куей (2003 гъэ лъандэрэ)	Анзорей
Майскэ куей	Майскэ
Прохладнэ куей	КъалэкӀыхь
Тэрч куей	Тэрч
Ӏурван куей	Нарткъалэ
Шэджэм куей	Шэджэм
Шэрэдж куей (1994 гъэм ипэ — Советскэ)	Къущхьэтау
Ӏуащхьэмахуэ куей (1994 гъэ лъандэрэ)	Тырныауз

Къалэ республикэ унафэм щӀэтхэр

• Налшык
• КъалэкӀыхь
• Бэхъсэн

ТехьэпӀэхэр

• Къ-БКъ и призидентым и сайт (урыс.)
• Къ-БКъ и парламент (урыс.)
• Къэбэрдей-Балъкъэр Къэралыр «Вся Россия» каталогым (урыс.)