Ужьэ

Къыздихар Уикипедиэ
Мыбы кӀуэн: навигацэ, лъыхъуэн
Ужьэ
Ужьэ
ЩӀэныгъэ хэкӀыгъэхэр
Лъэпкъышхуэ: Псэушъхьэхэр
Типхэр: Кордэхэ
Тип къуэдзэ: ДжабэрыӀэхэ
ХэкӀ: ШэрыпӀхэ
ХэкӀыгъуэ: ШъакӀуэпсэушъхьэхэ
ХэкӀыгъуэ къуэдзэ: Хьэсурэтхэ
Лъэпкъ: Дзыдзэхэ
Лъэпкъыгъуэ: Ужьэхэ
ЛӀэужъыгъуэ: Ужьэ
Латин цӀэр
Mustela nivalis Linnaeus, 1766

Wikispecies-logo.svg
Систематикэ
УикилӀэужьыгъуэм

Commons-logo.svg
Сурэтхэр
Уикисурэтылъэм

NCBI {{{1}}}
Mustela nivalis (two, fighting).jpg

Ужьэ (лат-бз.: Mustela nivalis, ур-бз.: Ласка) — шъакlуэ псэушъхьа, шэрыпl, дзыдзэ лъэпкъым ящыщу. Шlыпlэм я нэхъыбэм щопсо.

Аплъэпlкъыр[гъэтэрэзын]

Ижьэр шъакlуэ псэушъхьахэм я нэхъ цlыкlу. Иаплъэпlкъыр псыгъу, кlыхьу, лъакъуэкlэкlыу (абыхэми абжъанэ памцlэ я тету), ишъхьар псыгъуэкlыхь, тхьакlумэхэр хуэхъуреуэ цlыкlу, ипэр дзасу.

Я сурэтымкlэ хъухэмрэ бзыхэмрэ зэрзэшъхьащыкlыр я инагъ закъуэра. Я кlыхьагъхэр 11,4 см. къыщыкlэдзауэ 21,6 см носыр. Я хьэлъагъыр 40-100 гр.

Гъэмахуэкlэ шъхьашыгур, кlыбыр, гъунэхэр, кlапэр, лъакъуэхэм ягупэлъэныкъуэхэр гъуабджу щытхэ. Пшъэр, жъэпlкъыр, бгъэр, ныбэр, лъакъуэ кlыбагъухэр хужьу щытхэ. Цы иlувагъыр шlымахуэми гъэмахуэми зэхуэдэ. Ауэ гъэмахуэм цым икlыхьагъыр нэхъ макlэ мэхъур. Бжъыхьам ижьэр (ипшъэ шlыпэхэм псохэм щымыхъукlэ) ицыр хужькlэ зэрехъуэкlыр. Здэпсор: Еуропэм, Ишъхъэрэ Азиэм, Ишъхъэрэ Америкэм.

Здызекlуэ-здэпсохэр губгъуэхэм, мэзхэм, къуэкlэ-бгыкlэм, къуаджэхэми блэмыкlыу. Гъуэхэр нывэ кlагъхэм, жыгкlуэцlгъуэхэм, бохэм. Гуэм илъэгум мэкъу, тхьампэ амэ ирелъхьа.

Ишхыр[гъэтэрэзын]

Ижьэр псынкlэ lэйуэ зегъазэ икlи джан lэй, псынкlыу къэжыхьыф, жыгхэм допшеиф, фlыуэ ерсыфыр. Ишэнкlэ гушхуэ икlи бзаджэ, псэушъхьа цlыкlу къомым я биуэ щыт... Иубыду ишххэр: унэм, губгъуэм щыпсо дзыгъуэ, фей, шlыгунэф, тхьакlумэкlыхь, джэджъэй, тхьарыкъуэ, щындрыхъуэ, блэ, хьандыркъуакъуэ, цlыв амэ. Яуж пари имэтмэ, зэран къыхуэмыхъумэ ижьэр джэщми махуэми мэшъакlуэ. Дзыгъуэхэмрэ фейхэмрэ зэриукlымкlэ сэбэпышхэ къэхь, сэбэпым иинагъымкlэ джэдэщым ирихыр хуагъэгъуми хъуну.

Щызэпыхьахэр[гъэтэрэзын]

Щызэпыхьахэр гъатхэпэм. Тхьамэхуитхукlэ псэфа яужым 5 иэ 7 чыру къэлъху, яшъхьщыту кlэлъыплъу епlхэр. Згуэрэ зэран я хуэхъун игугъэмэ пэмыкl абгъуэм зэрызурэ ехьхэр, жэдэлъу.

Тхыдэм[гъэтэрэзын]

Пэсырей Урымымрэ лъэхъэнэку Еуропэмрэ ижьэр унагъуэм яlыгът дзыгъуэ зэриубыдым шъхьакlэ. Ауэ арыпlы зэрмыхъум шъхьакlэ хом-хомурэ пэмыкlы псоушъхьахэр япlэм иувахэ ( джэдухэр )