Махатма Ганди

Къыздихар Уикипедиэ
Мыбы кӀуэн: навигацэ, лъыхъуэн
Махатма Ганди
хин.-бз. मोहनदास करमचंद गाँधी
Сурэт
И лэжьыгъэр: политикэм и лэжьыгъэлӀ, философ
Къыщыхъуар: 1869 жэпуэгъуэм и 2
Къыздэхъуар: Порбандар, Гуджарат, Британиэм и Индиэ
Дунем щехыжьар: 1948 щlышылэм и 30
Дунем здехыжьар: Ниу Дели, Индиэ
Къэрал зыщыщтэр: Индиэ
Gandhi Kheda 1918.jpg

Мохандас Карамчанд Ганди е Махатма Ганди (хин.-бз. मोहनदास करमचंद गाँधी) — Индиэм и хуитыныгъэм къыдэшъхэм, къэзгъэжьахэм ящыщт Британиэшхуэм къыхагъэкӀыным шъхьэкӀэ. Хабзэ "зауэншу" (сатьяграха) еджу къыригъэжьам цӀыхуӀкуэд яуж ихьэт.

И тхыдэр[гъэтэрэзын]

ЛъэпкъкӀэ Мохандас кастэ вайшияхэм къахэкӀырт. Я унагъуэм хабзу хъуам амалыншэу пылъхэт, хуабжьу абым и анэ Путлибай щӀэлъыплът. ТхьэлъэӀухэр, бэрэскӀыхэр, вегетарианизм, тхьэтхылъ джыныр — ахэрат Мохандас и щӀэлэгъуэ зэманым зыпылътэр.

Илъэс пщӀыкӀуищ щырикъуам Мохандас и ныбжэгъу пщащэ Кастурбай къырагъэшащ. Я унагъуэм бынипӀлӀ ягъуэта, къуищ, ахэр: Харилал, Манилал, Рамдас, Девдас. И къуэ нэхъыжь Харилалыр унагъуэм иригъэкӀа, и къуэу къимылъытэу, и псэукӀэм папщӀэ — и щӀасэт: фадэ, къэкӀухьын, джэгун, зытӀощ диныр зэрихъуэкӀащ, сифилис къеузу илӀыкӀащ. Адрей и къуэ хъуахэр езыми и лэжьыгъэм пылъхэт.

Илъэс пщӀыкӀуибгъу щырикъуам Мохандас Лондон еджакӀуэ макӀуэр, йуристу къеухри Индиэм къегъэзэжыр 1891 гъэм. Хэгъэгум деж и лэжьыгъэм сэбэпышхуэ къызэрхуимыщӀам папщӀэ 1893 гъэм Мохандас Ипщэ Африкэм йожьэр. Абдежым щӀедзэ индиэхэм я пӀалъэм пылъын. Абдежым дей япэреуэ къегъэщхьэпэр сатияграха (зауэншэ пэщытыныгъэ). И дуней тетыкӀэ-гупшысэгъуэм мыхьэнэ куэд хэзылъхьар тхылъ Бхагавадгита.

Индиэм и хуитыныгъэ щӀэдзэгъуэр[гъэтэрэзын]

Индиэм и хуитыныгъэм щыпылъ зэманыгъуэм Махатма къигъэщхьэпар сатияграха, абым хуэду: индиэ жылэм Британиэ къыраш хьэпшыпхэр къамыщэхуэу, къамгъэщхьэпэу, абым нэхъыбэу Британиэм и хабзэ бжыгъэм ебакъуэхэу, къамылъытэхэу.

Нэхъыщхьэу а лэжьыгъэм къилъытэтэр:

  1. Британиэ щӀыхьхэр индиэхэм къамыштэну (яӀэхэр ятыжыну)
  2. ХабзэдэгъэкӀ Хасэм и хэхыгъэм жылэр хэмыхьэну
  3. Хейхэм, ӀэнатӀэгъуэхэм, инджылыз егъэджапӀэхэм Ӏумыхьэну/щымыӀэну
  4. Еуропей щыгъынхэр зэрамыхьэну
  5. Цей щэкӀым нэхъыбэу пщӀэ хуэщӀын
  6. Уасэ мытын

Сын хуашъахэр[гъэтэрэзын]

И псалъэ цӀэрыӀуэхэм ящыщ[гъэтэрэзын]

"ЯпэкӀэ укъалъытэкъым, тӀанэ къыпщодэхьэшххэ, яужкӀэ къозауэхэ. ИкӀэм уэ уатокӀуэ."

"Дунейм и инагъыр ирокъур цӀыху къэс зыхуэныкъуэр игъуэтыфын, ауэ цӀыкӀущэ, цӀыхухэм я нэпсеягъэр ирригъэкъун"

ПэмыкӀхэр[гъэтэрэзын]

ТехьэпӀэхэр[гъэтэрэзын]