Болэтыкъуэ Джанболэт

Къыздихар Уикипедиэ
Jump to navigation Jump to search
Болэтокъуэ Джанболэт
Болэтокъо Хьэтокъущыкъо и къо Джанболэт
КӀэмыргуеим и пщыщхуэ
1830 — 1836
Япэ итар: Болэтокъуэ Мыщэуэст
Яуж ихьэр: ?
 
Къыщыхъуар: ?
Адыгэ хэку, КӀэмыргуей пщыгъуэ
Дунем щехыжьар: 1836
Адыгэ хэку

Болэтокъо Хьэтокъущыкъо и къо Джанболэт (? — 1836 гъ. и жэпуэгъуэ) — Кlэмыргуеим и пщышхуэ. Урыс-адыгэ зауэм и зы пашэхэм ящыщщ. Болэтокъо Аитэч и къо Хьэтокъщыкъо и къуэ. Тхыдэ щlэныгъэлlхэм яхэlуэа щытщ лlыхъужь цlэрыlуэу.

Кlэмыргуеим пщыщхуэу зэртехьар[гъэтэрэзын | edit source]

Болэтокъо Аитэч дунейм ехыжа нэужь Кlэмыргуэй пщыгъуэр тlууэ зэгуэкlа хъуащ, и къуитlым зэдагуэшауэ. Зы lэхьэр Болэтокъуэ Хьэтокъущыкъуэм къылъысащ адрер Болэтокъо Аслъэнбэчым. XIX лlэщlыгъуэм и щlэдзэгъуэм Кlэмыргуеим и пщыщху техьэр Болэтокъуэ Бэзрыкъо, ари куэду темыту абдзахэхэмрэ кlэмыргуэйхэмрэ я ныкъуэкъуэгъум хуэкlуадэ 1808 гъэм. Абым ипlэкlэ пщыщхуэу техьэр и къуэш нэхъыщlэ Болэтокъуэ Мыщэуэст.

XIX лlэщlыгъуэм и 20 гъэхэм Кlэмыргуэй пщыгъуэр тlууэ зэгуокlыр, пщыщхуэм и lэнатlэм хуэкlыр Болэтокъуо Джанболэт и щlыпlэхэр (Мыщэуэст и ядэкъуэшым и къуэ), Джанболэтыр Болэтокъуэ Аслъэнбэчым и пщыгъуэ lэхьэм нэхъыщхьу тетт. Джэанболэтым и пщыгъуэ щlыпlэр Лабэрэ Щхьэгуащэрэ я псыхъуэ зэхуакум дэлът, Пщыхьэпэм щыщlэдзауэ Мыекъуэпэ къуэм нэгъынэ. Кlэмыргуэйхэм щымыхъукlэ щыпсэухэт абдзахэхэр, еджэрыкъуаехэр, мэмхэгъхэр, хьэжырэт къэбэрдеихэр.

Болэтокъуэ Мыщэуэст лlа нэужь (1927 гъ. и мазэем щыщlэдзауэ бадзэуэгъуэм нэс) Джанболэт и lэнатlэр лъэщ мэхъур пщыгъуэм. И унафэм едэlухэу Псыжь псыхъуэм къыдокlхэри къущхьэ лъэныкъуэхэм мэтlысхэр Болэтокъуэ Шумафрэ (Мыщэуэст и къуэш нэхъыщlэр) Болэтокъуэ Лъэустэнрэ (Болэтокъуэ Бэзрыкъуэ и къуэр) я жылэр ядэщlыгъуу.

1830 гъэм щыщlэдзауэ 1836 гъэм нэс Болэтокъо Джанболэт Кlэмыргуей псом и пщыщхуэу мэхъур.

Кlуэдыгъэр[гъэтэрэзын | edit source]

Джанболетыр къэзакъхэм яlэкlэкlуэда хъуа. Дзэзэшэ Засым къыригъэблэгъауэ идеж Прошнэокопскэ быдапlэм, дзызэхэсхэм гузэвэгъуэ къэхъуа хуэдэу хъыбар къаlуэхуащ, адыгэ губ зы бжьанэ урыс гъунапкъэм пхырыкlауэ. Засым къэзак гуп абыхэм апыригъэжьащ, Болэтокъуэм и щауэлlыгъусэхэри ядэщlыгъуу. Абым яуж, Засыр Болэтокъуэм хуэсакъ хуэдэу, гузэвэгъуэп къызэрхъеям папщlэ елъэlуащ Ермэл-хьэблэ Прошнэокопскэм ипэмыжыжэу щытымкlэ екlуэкlынэу. Болэтокъуэм псалъэ абым пимыдзэу, Засым и lуэхугъэ къэхъеяуэ игугъам зэран хуэмыхъун хуэмеэ идэри и зы уэркъ нэхъ имыгъусэу быдапlэм дэкlа.

Куэд мыкlуахэу, Болэтокъуэмрэ и уэркъымрэ къэзакъ гуп ятеуа хъуа. Зэшэ-зэпlэу Болэтокъуэр абдежьым хэкlуэдащ.

Техьэпlэхэр[гъэтэрэзын | edit source]