Псыхуабэ

Псыхуабэ
ур-бз. *Пятигорск*
Нып	Дэмыгъэ
Къэрал	Урысей
Федерациэм и субъект	Ставропол Къэрал
Кординатхэр	Кординатхэр: 44°02′00″ с. ш. 43°03′00″ в. д. / 44.033333° с. ш. 43.05° в. д. (G) (Я)44°02′00″ с. ш. 43°03′00″ в. д. / 44.033333° с. ш. 43.05° в. д. (G) (Я)
Зэманыгъуэр	UTC+3

Псыхуабэ (ур-бз. Пятигорск) — Ставропол къэралым хэт къалэ. 2010 гъэм 19 щӀышылэм къыщыкӀэдзауэ Ишъхъэрэ-Къаукъаз федерал куейм икъалэ Ӏаташъхьа.

Км. 196 Шъэт-Къалэ пэщылъ. Урыс-къалэ щыхъуар 1780 гъэм.

Тхыдэ [гъэтэрэзын]

1334 гъэм япэреуэ Бешто тепсэлъыхьыр тхыдэм Ибн Батуна, хьарып-зекӀуэ "Биш-даг" (Ӏуашъхьитху) псыхуабэ къакӀэжу етхыр. Сигизмунд фон Герберштейным зэритхымкӀэ (джэрмэн пэштыхьым зекӀу Урысеймрэ пэмэкӀ шӀыпӀэхэмрэ игъэкӀуам 1517 1526 гъэхэм) Къаукъаз къушъхьахэр ипшъэмкӀэ Псыжъ иде здыӀухьам бешто-адыгэхэр иэ "чики" мэпсохэ ("чики" - шхуиӀам кӀаххэр къыригъэкӀыу хъун, гъуащу а цӀэмкӀэ къэбэрдейхэм еджу).

1561 гъэм Иуан Бзаджэр Урысейм ипщыр Гуэщэней Идархэ япхъур иэчэ. Абы щыгъуэми адыгэ пщыхэр Мэзкуу дохьахэ, урыс уэркъ лъэпкъ Черкасскэхэр абыхэм къахокӀыр.
1773 гъэм урыс-Ӏазэгъуэ Гюлденштедтым итхыгъэ иригъэкӀуэкӀхэмкӀэ Ӏуашъхьа пштырым игугъ ешъыр, ибгъуэнкӀагъ псыхуабэ къыздыкӀэжми.
1780 гъэм урысхэм Константиногорск быдапӀэр яшъын кӀадзэ иджырей Псыхуабэм идежь - Азов-Мэздэгу дзэм я быдапӀэхэм ящыщу. А гъэм къалэр и иэпэреуэ къалъытэ.
1803 гъэм Псыхуабэр зыгъэпсэхупӀэ къалэу мэхъур.