Уашхэ

Къыздихар Уикипедиэ
Мыбы кӀуэн: навигацэ, лъыхъуэн
Уашхэ
Уашхэ
ЩӀэныгъэ хэкӀыгъэхэр
Лъэпкъышхуэ: Псэушъхьэхэр
Типхэр: Кордэхэ
ХэкӀ: ШэрыпӀхэ
ИнфрэхэкӀ: Placentalia
ХэкӀыгъуэ: ШъакӀуэпсэушъхьэхэ
Лъэпкъ: Дзыдзэхэ
Лъэпкъ къуэдзэ: Уашхэхэ
ЛӀэужъыгъуэ: Уашхэ
Латин цӀэр
Meles meles Linnaeus, 1758
И щӀыпӀэр
сурэт

Wikispecies-logo.svg
Систематикэ
УикилӀэужьыгъуэм

Commons-logo.svg
Сурэтхэр
Уикисурэтылъэм

NCBI {{{1}}}

Уашхэ (лат-бз.: Meles meles, ур-бз.: Барсук) — шъакlуэ псэушъхьа дзыдзэ лъэпкъым ящыщу

Аплъэпкъыр[гъэтэрэзын]

Икlыфэм икlыхьагъыр см 60-90 мэхъу, кlапэм см 20-24, ихьалъагъыр кг 24, бжыхьам, гъуэм игъуэлъхьаным ипэм кг 34 носыр. Иаплъэпкъыр икlэмкlэ бгъуэфlу щыт игупэмкlэ lузэ хъууэ нэlу памцlэм хохьа. Ипшъэр кlэкlыу, къыхэмыщу щыт. Илъакъуэхэр кlэкl, къэрууфlэ, лъэгу псом теувурэ зокlуэ. Илъэхъуамбэхэм lабжъанэ дзагуэ-кlыхьхэр пыт шlыгу къэтlыным хуегъэпсауэ.

Ицыр шъабэкъым. Кlыбымрэ гъунэхэмрэ фэр гъуэбджафэ-псыфу щыт дыжьыныфэ къыкlэу, кlыфэм икlагъыр къуафlцlу щыт. Нэlум илъэныкъуэтlымкlэ, пэм къыщыкlэдзауэ тхьакlумэхэм нэгъунэ къуафlцlу ирокlуэ.

Здэпсохэр[гъэтэрэзын]

Еуропэ псом щопсоу (Скандинав хы тlыгуныкъуэм, Финлэндым, Урысейм ишъхъэрэ лъэныкъуэхэм щымыхъукlэ) Къаукъазым, Къаукъаз Кlыбым, Крымым, Азиэ Цlыкlум, Азиэ Курытым, Ишъхъэрэ Сыбырым, Курыт Сыбырым, Къуэкlыпlэ Джыжьэм и ипшъэмкlэ, Къуэкlыпlэ Китайм, Корей хы тlыгуныкъуэм, Японым

Лъэпкъцlыкlу зэрзэхэкlхэр[гъэтэрэзын]

  • Meles meles meles (Къуэхьапlэ Еуропэм)
  • Meles meles marianensis (Эспаниэмрэ Португалымрэ)
  • Meles meles leptorynchus (Урысейм)
  • Meles meles leucurus (Китаймрэ Тибетымрэ)
  • Meles meles anaguma (Японым)

Псэушъхьа lазэгъу гуэрэхэм абы пэмыкlыу иджыри зэ къыхагъэкlы азиэ уашхэ (Meles amurensis)

Зэрыпсохэмрэ яшхымрэ[гъэтэрэзын]

Здэпсохэр нэхъыбу мэздэгухэм, къушъхьамэзхэм. Ипшъэ лъэныкъуэхэм къум хуэдэхэм, губгъуэхэм щопсоухэ. Гъуэр здишъхэр лъэныкъуэ нэхъ гъушъэхэм, шlы псы зкlэмытхэм, ауэ псыхъурейхэм, псыпцІэхэм ягъунэгъу (км. 1 нэхъыбэ якум дэмылъу), шхын нэхъыбу здигъуэтыфын.

Игъуэхэр кууэ ешъыр пшахъуэ джабэхэм, мэз къуэхэм, псыхъуэхэм ядежь. Уашхэхэм лъэпкъ бжыгъэкlэ зыр-зым яуж итурэ шlыпlэ здетlысэхахэм, нэхъ ягу ирихьам щысхэ

Зэрыпсор нэхъубе джэщым, сэхьат 5-6 бджэхьашъхьам къыщыкlэдзауэ, пщэджыжьым сэхьат 8 нэгъунэ

Шхынкlэ зэхэдз ишъкъым. Дзыгъуэхэр, хьандрыкъуакъуэ, щындрыхъуэ, бзу, бзухэм я джэдыкlэ, хьапlацlэ, цlыв, псы хьамблухэр, хьамблу, lаргъэбэгу, мэракlуэ, дэ, удз lамэ ешхыр. Щы шъакlуэм идей уашхэм дунейр къэкlухь, жыг уфэрэнкlахэр зэпиплъыхьу, я фэр къыкlэритхъурэ хьамблухэмрэ цlывхэмрэ лъохъуэ. Зэшъэкlуэгъуэм уашхэм хьандрыкъуакъуэ 50-70 къыубыдыфыну, шъэ хьаблурэ-цlыврэ. Ауэ зы махуэм кг 0, 5 фlэкlа ишхкъым, бжыхьам идежь шхыным кlасу зщыритыр, пчэр хъууэ, ишэм шlымахуэм жеихукlэрэ иlыгъу.

Зэрзэхэтхэмрэ, зэрзэпыхьахэмрэ[гъэтэрэзын]

Уашхэхэр зэргъуэтмэ гъашъэ псом зэрыкlыгъу мэпсохэ. Бжыхьахэм идежь зэпыхьан кlадзэ. Бзыр махуэ 271 псэф (гъэмахуэм зэпыхамэ) махуэ 450 (шlымахуэ рамэ). Чыру къылъхур 2-6. Еуропэм дыгъэгъазэм малъхуэ, Урысейм гъатхэпэ-мэлыжьыхьым. Махуэ зтущ текlауэ бзыхэр аргуэру зэпохьахэ. Чырхэм янэхэр махуэ 35-42 къызэтрах, мэзищ щыхъухэм езыхэм шхын къагъуэтын кlадзэ.

Сурэтылъэ[гъэтэрэзын]