Нартсанэ

Къыздихар Уикипедиэ
Мыбы кӀуэн: навигацэ, лъыхъуэн
Къалэ
Нартсанэ
Дэмыгъэ
Дэмыгъэ
Kislovodsk from Koltso-gora.jpg
Къэрал Урысей
Федерациэм и субъект Ставропол Къэрал
Къалэ куей Ставропол Къэрал
Кординатхэр Кординатхэр: 43°55′00″ с. ш. 42°43′00″ в. д. / 43.916667° с. ш. 42.716667° в. д. (G) (Я)43°55′00″ с. ш. 42°43′00″ в. д. / 43.916667° с. ш. 42.716667° в. д. (G) (Я)
Мэр Луценко Наталиэ
Щыхалъхьар 1803
япэреуэ и гугъыр 1803
Хьэблэ  1903
И инагъыр 71,83 км²
джылэр 129 496 цӀыху
Агломерациэ 135 300
Лъэпкъхэр урыс (75,3 %)
ермэлы (12,1 %)
къэрэшей (10,15 %)
Этнохоронимыр Нартсанейхэ
Зэманыгъуэ UTC+3
Почтэ индексыр 357700
Автом и кодыр 26
Официал сайтыр http://kislovodsk-kurort.org
Нартсанэ (Урысей)
Red pog.png
Нартсанэ (Ставропольский край)
Red pog.png

Нартсанэ (ур-бз. Кисловодск) — Урысейм хэт Ставропол къэралым и къалэ. ЗыгъэпсэхупӀэ къалэхэм ящыщ. Ӏуашъхьитху хьэблэхэм я зы. Шъэт-Къалэм км. 234 пэщыл, Къаукъазышхуэм и Ӏуашъхьэ лъабжъэхэм якӀэту ишъхърэ лъэныкъуэмкӀэ. Урысхэр щытӀысар а шӀыпӀэм 1803 гъэм, абы ипэкӀэ а шӀыпӀэм къэбэрдей лъэпкъымрэ абазэ лъэпкъхэмрэ я гъунапкъэр ирикӀуэт, Джэнтемыр абазэ пщыхэм я шӀыпӀу иубыду нэхъыбэр.

Къалэм джылу дэсыр 149, 496

И инагъыр 71,83 км²

Хэкумэтх[гъэтэрэзын]

Нартсанэ Ставропол къэралым ипшъэ лэныкъуэм хэт, Къэрэшей-Шэрджэсымрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ я гъунапкъэхэм Ӏуту, Ӏуащхьэмахуэ км 65-кӀэ пэщылъу, ГумцӀыкӀу и псыхъуэм дэту.

Тхыдэ[гъэтэрэзын]

Мыекъуапэ Къэралыгъуэм (ди лъэхъэнэм ипэкІэ 3500-1200) къыщыкӀэдзауэ Нартсанэ и шӀыпӀэм цӀыху исахэ, Мыекъуапэ Къэралыгъуэм яуж Ишъхъэрэ-Къаукъаз лъэпкъхэр къохьэхэ; яужкӀэ Къубан културэм щыщхэр; абыхэм яуж иту кӀуэхэр Аланхэр; XVI лъэхъэнэм щыщу адыгэ-абазэ лъэпкъхэм ящыщ сынхэр, кхъэ Ӏуашъхьэхэр къалэм ихъуреягъ шӀыпӀэхэм къыщагъуэтыр тхыдэ-Ӏазэгъуэхэм. XIX лъэхъэнэм адыгэ-абазэ лъэпкъхэр щопсоу къалэм и шӀыпӀэм (къэбэрдейхэмрэ, (тапанта) ашуахэмрэ)

1803 гъэм урысхэм быдапӀэ халъхьэ Нартсанэм и псынэхэм ядеж.

Лъэпкъ дэсхэр[гъэтэрэзын]

  • Урысхэр - мин 94, 415 (70 %)
  • Ермэлыхэр - мин 17, 496 (12,96 %)
  • Къэрэшейхэр - мин 12, 475 (10,15 %)
  • Украинхэр - мин 2, 951 (2,27 %)
  • Абазэхэр - мин 2, 596 (1,97 %)
  • Курджы - мин 1, 364 (1,05 %)

Абыхэм пэмыкӀыу дэсхэр: адыгэхэр, алыджхэр, мычгышхэр, осетинхэр.