Боливиэ
Боливиэ, Боливие (исп.Bolivia, кӏэкӏыхъу Puliwya, айм. Wuliwya, гуар. Mborívia), официальнэ фӏэщыгъэцӏэр — Лъэпкъ куэду зэхэт Боливие Къэрал (исп.Estado Plurinacional de Bolivia [esˈtaðo pluðinasjoˈnal de βoˈliβja]) — Америкэ Ипщэм и курыкупсэм хэт къэрал. Боливиер ищхъэрэкӏи ищхъэрэ-къуэкӏыпӏэмкӏи Бразилием, ипщэ-къуэкӏыпӏэмкӏэ — Парагуайм (хым хуэкӏуэркъым), ипщэкӏэ — Архентинэм, ипщэ-къухьэпӏэмрэ къухьэпӏэмрэ — Чилимрэ Перумрэ я гъунэжщ. Парагвайм хуэдэу, Боливиеми хым хуэкӏуэркъым (и щӏыналъэкӏи и цӏыхукӏи нэхъ ин дыдэ америкэ ипщэ къэралыр апхуэдэ щхьэхуэныгъэ иӏэу), арщхьэкӏэ 2010 гъэм Перум зэгурыӏуэныгъэ иращӏылӏа кхъухьтедзапӏэр яухуэн папщӏэ псы ӏуфэ щӏыпӏэ цӏыкӏу илъэс 99-кӏэ бэджэнду етыным теухуауэ. Хы Хуэмым Боливиер къыгуэзыгъэщхьэхукӏыр километри 100-м тӏэкӏу щӏегъу. Административнэ къалащхьэр Сукре, ауэ правительствэм и ӏуэхущӏапӏэхэм я нэхъыбэр Ла-Пасым щыӏэ. Къэралым къэралыбзэ официальнэу 37 - рэ иӏэ.[1]
Географие
[зэгъэзэхуэжын | кодыр зэгъэзэхуэжын]Боливием и инагъыр километр зэбгъузэнатӏэ 1 098 581-рэ мэхъу. Абы Эфиопие нэужьым и инагъкӏэ къэралхэм я спискэм 29-нэ увыпӏэр щиӏыгъщ. Боливие Альтиплано и плъыфэхэр Боливием тенджызым хуэкӏуэркъым 1879 гъэ лъандэрэ, Чилим Хы Хуэм зауэм Антофагаст и ӏуфэ щӏыпӏэр щыфӏэкӏуэдам. Арщхьэкӏэ Атлантикэ хышхуэм Техьэн Боливием иӏэ - Парагуай псымкIэ, 2010 гъэм жэпуэгъуэм и 20-м Боливиемрэ Перумрэ бэджэнд зэгурыӏуэныгъэ зэращӏылӏащ, Боливиер илъэс 99-кӏэ псы ӏуфэм и ӏыхьэ цӏыкӏу порт яухуэн папщӏэ зэӏэпах. Арати, илъэси 127-рэ дэкӏри, Боливием аргуэру хы Щэхуми хыхьащ. Боливием и щӏыналъэм экологие щӏыпӏэ зэмылӏэужьыгъуэ куэд къыщыгъэлъэгъуа. Къэралым и къухьэпӏэ бгы лъагэхэр Андхэм щыӏэ, Альтиплано тафэри яхэту. Къуэкӏыпӏэ тафэ лъахъшэхэм хохьэ амазонскэ тропическэ мэзхэмрэ Чакорэ я щӏыпӏэшхуэхэр. Къэралым и щӏыпӏэ нэхъ лъагэ дыдэр — Оруро департаментым щыӏэ Сахамэ вулкан ужьыхыжарщ (метр 6542-рэ). Титикакэ гуэлыр Боливиемрэ Перумрэ я гъунапкъэм щыӏэщ. Дунейм щынэхъ ин Дыдэ уюни шыгъушыпсыпӏэр къэралым и ипщэ-къухьэпӏэ лъэныкъуэм, Потоси департаментым щыӏэщ. Боливием и къалэ нэхъ инхэр: Ла-Пас, Эль-Альто, Санта-Крус-де-ла-Сьерэ, Кочабамбэ. Боливием къэралитхум щӏы гъунапкъэхэр яхуиӏэщ: Архентинэм — километр 832 — рэ, Бразилием — километр 3423 — рэ, Чилим-километр 860-рэ, Парагуайм-километр 750-рэ, Перум-километр 1075-рэ.[2]
Зылъытапхъэ
[зэгъэзэхуэжын | кодыр зэгъэзэхуэжын]- ↑ Artículo 5, Parágrafo I. de la Constitución Política del Estado de Bolivia
- ↑ https://web.archive.org/web/20210927041747/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/