Бгъуэн къушъхьахэр
Бгъуэн къушъхьахэр (инджылыз. Rocky Mountains е The Rockies) — Америкэ Ищхъэрэм и Кордильер системэм, АШЗ-рэ Канадэмрэ я къухьэпӏэм, градус 32-мрэ градус 60-мрэ я зэхуакум дэт къурш тхыцӏэ нэхъыщхьэ[1].
Къыр къуршхэм ищхъэрэкӏэ къыщыщӏэдзауэ ипщэкӏэ 4830-кӏэ километр заукъуэдий Британием и Колумбие (Канадэ) провинцэм и ищхъэрэ дыдэм къыщыщӏэдзауэ АШЗ-ым и ипщэ-къухьэпӏэ лъэныкъуэмкӏэ Щыӏэ Нью-Мексикэ штатым нэс. Бгыхэм я бгъуагъыр километр 700-м нызэрохьэс. Къыр къуршхэр хы Щэхумрэ Атлантикэмрэ я бассейнхэм я зэхуаку дэлъ псы зэхэкӏыпӏэ къызэрыгуэкӏщ. Къыр къуршхэм Къыщожьэ Миссури, Колорадо, Рио-Гранде, Снейк, Арканзас псыежэххэр, нэгъуэщӏ куэди. Къыр къуршхэр илъэс мелуан 80-м къыщыщӏэдзауэ мелуан 55-м нэскӏэ узэӏэбэкӏыжмэ, ларамие орогенезым и лъэхъэнэм къэунэхуащ. Абы лъандэрэ псымрэ мылылъэхэмрэ я зэранкӏэ къурш гупым ауз, щыгу гъэщӏэгъуэнхэр щызэфӏэуващ. Иужьрей мылылъэ лъэхъэнэм и кӏэм цӏыхухэм Къыр къуршхэм я щӏыналъэр псэупӏэ ящӏу щӏадзащ. Маккензи Александр и гъуэгуанэм е Льюисрэ Кларкрэ я экспедицэм хуэдэ экспедицэ зыбжанэм яужькӏэ, Къыр къуршхэм зрагъэщӏэн щӏадзащ; минералхэмрэ фэилъхьэгъуэхэмрэ бгыхэр япэу экономикэ и лъэныкъуэкӏэ зрагъэщӏэн щӏадзащ, Къыр къуршхэр цӏыху щымащӏэ щӏыпӏэу къэнами. Иджыпсту Къыр къуршхэм я щӏыналъэм и нэхъыбэр лъэпкъ паркхэмрэ мэз щӏапӏэхэмрэ яхъумащ. Къыр къуршхэр туристхэм я дежкӏэ щӏыпӏэ цӏэрыӏуэщ, псом хуэмыдэу лъэс туризмэм, альпинизмэм, бдзэжьей ещэным, щэкӏуэным, лыжэ спортым, сноубордым, нэгъуэщӏхэми я дежкӏэ[2].