Барбадос

Барбадос республикэ (инджылыз. Barbados [bːːrˈbeɪdɪs] е [bːːrˈbeɪdoɪs]) — Кариб хым Антильскэ хытӏыгу Цӏыкӏухэм гупым я хэ къэрал хытӏыгу, Ипщэ-Америкэ континентым пэмыжыжьэу щыт, Венесуэлэм и ищхъэрэ-къуэкӏыпӏэ лъэныкъуэмкӏэ километр 434,5-кӏэ пэжыжьэу^[1].

Хытӏыгум и инагъыр километр зэбгъузэнатӏэ 430-рэ мэхъу, ар нэхъыбэу пӏащӏэщ, и кум ӏуащхьэ цӏыкӏухэр иту. Щӏым и зэхэлъыкӏэм къегъэлъагъуэ хытӏыгур вулкан лъэпкъым къызэрыхэмыкӏар икӏи нэхъыбэу коралл гъэтӏылъыгъэу зэрызэхэтыр.^[2]

2021 гъэм щэкӏуэгъуэм и 30-м Барбадос конституцэ монархием икӏыу парламент республикэм тетыкӏэр ихъуэжащ, абы щыгъуэми лъэпкъхэм я Зэгу-хьэныгъэм хэту къанэу.^[3]

Къалащхьэр — Бриджатаун^[4].

ЦIэр

«Барбадос» фӏэщыгъэр е портым къытекӏащ. Os Barbados, е исп.Los Barbados-м къыбгъэдэкӏыу, а псалъитӏми къикӏыр «жьакӏэхухэрщ»^[5].

Тхыдэ

Барбадос япэу щетӏысэхар индей ӏэпхъуэшапхъуэхэрт. Ӏэпхъуэшапхъуэ толъкъунищыр хытӏыгум кӏуэцӏрыкӏащ, итӏанэ Америкэ Ищхъэрэмкӏэ яунэтӏырт. Япэ толъкъуным хыхьащ Ди эрэм и 350 гъэм Ориноко псыхъуэм къикӏыу каноэкӏэ хытӏыгум къесылӏа Венесуэлэм щыпсэу саладоид — барранкоид гупым (Saladoid-Barrancoid) я лӏыкӏуэхэр. Ахэр елэжьащ мэкъумэшым, бдзэжьей ещэным, керамикэ хьэпшыпхэр щӏыным.^[6]

«Барбадос» цӏэр португалием щыщ къэхутакӏуэ Педру Кампуш къыбгъэдэкӏащ (порт. Pedro Campos) 1536 гъэм, япэщӏыкӏэ Os Barbados («жьакӏэхухэр») хытӏыгум фӏищащ, жьакӏэм ещхь эпифитхэмкӏэ къешэкӏа лимонолист Фикус (Ficus citrifolia) фиговэ жыгхэр зэрыкуэдым къыхэкӏыу. 1536-1550 гъэхэм я зэхуакум испан конкистадорхэм хытӏыгум кариб куэд щаубыдри, плантацэхэм пщылӏу къыщагъэсэбэпащ. Языныкъуэ карибхэр хытӏыгум къикӏуэсыкӏыжащ. 1620 гъэхэм Иджырей Хоултаун къалэм и пӏэм хытӏыгум щитӏысыкӏа британием и хыдзэлӏхэм хытӏыгур цӏыху щымыпсэу къагъуэтащ. 1627-1628 гъэхэм япэу британием итӏысхьахэм къыщыщӏэдзауэ 1966 гъэм щхьэхуитыныгъэ ягъуэтыху, Барбадос зэпымыууэ британием и нэӏэм щӏэтащ[7]. Апхуэдэу щытми, Барбадос абы кърита автономие инымкӏэ арэзы хъурт. Абы и парламентыр, Хабзэубзыху зэхуэсым и Палатэр (инджылыз. House of Assembly), 1639 гъэм къызэрагъэпэщащ. Британием и япэ лӏыкӏуэ нэхъыщхьэхэм ящыщт сэр Уильям Куртен (инджылыз. sir William Courten).^[7]

2021 гъэм щэкӏуэгъуэм и 30-м Барбадос фэрыщӏыгъэкӏэ икъутэжащ британием и Тажым и властым и тепщэныгъэр, хабзэубзыху щӏыкӏэм тету ар къэралым и президентым иригъэбыдылӏэри. А ӏуэхум теухуа дауэдапщэм къэралым щыщ уэрэджыӏакӏуэ Рианнэ къыфӏащащ республикэм и лъэпкъ лӏыхъужь цӏэр^[8].

Ссылкэхэр

[1] ttps://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0

[2] ttps://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%81#cite_ref-8

[3] ttps://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%81#cite_ref-8

[4] ttps://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%91%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B6%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BD

[5] ttp://gramota.ru/slovari/dic/?lop=x&bts=x&zar=x&ag=x&ab=x&sin=x&lv=x&az=x&pe=x&word=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%81

[6] ttps://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108513.htm

[7] ttps://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2008/108513.htm

[8] ttps://web.archive.org/web/20150203215303/http://rus.rusemb.org.uk/foreignpolicy/104

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]