Къушъхьэджэд
| Къушъхьэджэд | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||||
| ЩӀэныгъэ хэкӀыгъэхэр | ||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
| Латин цӀэр | ||||||||||||||||
| Lyrurus mlokosiewiczi Taczanowski, 1875 |
||||||||||||||||
|
Мысырджэд, Къушъхьэджэд (лат-бз.: Lyrurus mlokosiewiczi, ур-бз.: Кавказский тетерев) — бзу инхэм ящыщ, мэзджэд лъэпкъым ящыщу.
Хэтхахэр |
Аплъэпкъыр [гъэтэрэзын]
Хъум иинагъыр см. 50 - 55 хуэдиз, ихьалъагъыр кг. 1, 1 хуэдиз; ифэр псыфэ-кlынфlу иэ фlыцlу щыт (цыхэр мы лыду), инашъхьахэм набдзэ хуэду плъыжьу тет, икlапэ цылъэныкъуитlыр нэхъ кlыхьу, гъэчауэ щытхэ, икумкlэ кlуэху цыхэр нэхъ кlэкl мэхъухэр. Бзыхэм я инагъыр см. 37 - 42 хуэдиз, я хьалъагъыр кг. 0, 95 хуэдиз, я фэр уэгу щыт гъуэплъ-гъуабджэм кlынфlу хэлъу.
Здэпсохэр [гъэтэрэзын]
Урысейм Къаукъаз закъуэра здэпсор, пэмыкl къэралхэм: Азэрбиджаным, Ермэлым, Курджым, Тыркум. Куэч бзухэм ящыщкъым, къушъхьахэм я псэупlэ-хъупlэхэр м. 3, 300 носыр, абгъуэ здашъхэр м. 2, 600 лъэгагъым фlэмыкlыу. Нэхъ кlасу здыхэсыр пабжъэхэм - аlуейгъурцхэм хьацыбанэхэм.
Зэрзэпыхьахэр [гъэтэрэзын]
Абгъуэхэр шlым щашъыр, къушъхьахъум, пабжъэхэм. Абгъуэм ирилъхьар джэдыкlитху хуэдиз, тесыр бзым изакъуэ, махуэ 25. Гъэ къэс шхьагъусэ кlэ лъыхъурэ яшъыр. Хъухэр щызэфlэувэхэр илъэситl щырикъум ижей, бзыхэр илъэс ирикъумэ.
Ишхыр [гъэтэрэзын]
Гъэмахуэм - гъэгъахэр, гъэчхэр, тхьампэхэр, мэракlуэ, цlыв lамэ; шlымахуэм - къэкlыгъэ-бынджэ, джылэ lамэ.
Зэрхуэсакъыр [гъэтэрэзын]
Япэреуэ Советхэм къыдагъэкlа Тхылъ плъыжьым ( 1978 гъэм ) мысырджэдыр "кlуэд псэушъхьахэм" яхэта. Тхылъ плъыжь 1984 гъэм къыдэкlам "псэушъхьа кlуэдхэм" къыхагъэкlа. Ауэ иджыри къыздынэсым кlуэдыфынкlи хъуну. Абы "дэlапыкъур" цlыхум ишъакlуэнымрэ, былым гъэхъунымрэ. Былымым иабгъуэхэмрэ бзучырхэмрэ зэхепlытlэ, абы пэмыкlыу ахъуэхэм я хьахэми мысырджэд куэд яубыдыр, ятхьалэ.
